Bij ziekte moet een werkgever in Nederland gedurende maximaal twee jaar het loon doorbetalen. In het eerste ziektejaar geldt doorgaans een minimum van 70% van het loon, maar veel cao’s verplichten werkgevers tot 100% in de eerste weken of maanden. De exacte hoogte hangt af van de arbeidsovereenkomst, de toepasselijke cao en de afspraken in het contract.
Voor werkgevers is het belangrijk om niet alleen de juridische minimumverplichtingen te kennen, maar ook de werkelijke kosten van verzuim te begrijpen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over loondoorbetaling bij ziekte, van de wettelijke percentages tot de financiële impact van langdurig verzuim.
Hoe lang moet een werkgever loon doorbetalen bij ziekte?
Een werkgever is wettelijk verplicht om het loon door te betalen gedurende maximaal 104 weken, oftewel twee jaar. Deze verplichting geldt vanaf de eerste ziektedag en loopt door zolang de werknemer arbeidsongeschikt is, tenzij de werknemer zelf ontslag neemt of de arbeidsovereenkomst op een andere manier eindigt.
Na twee jaar ziekte stopt de loondoorbetalingsplicht in principe. De werknemer komt dan mogelijk in aanmerking voor een WIA-uitkering (Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen). Tijdens die twee jaar heeft de werkgever ook een actieve re-integratieplicht: er moeten aantoonbare inspanningen worden geleverd om de werknemer terug te laten keren naar werk, eventueel in aangepaste of andere functies.
Voldoet een werkgever onvoldoende aan die re-integratieverplichting, dan kan het UWV een loonsanctie opleggen. Dat betekent dat de loondoorbetalingsplicht met maximaal één jaar wordt verlengd, tot drie jaar in totaal. Dit maakt het voor werkgevers financieel verstandig om verzuimbegeleiding serieus te nemen.
Welk percentage van het loon moet een werkgever betalen bij ziekte?
Wettelijk is de minimumverplichting 70% van het loon gedurende beide ziektejaren. In het eerste jaar geldt bovendien dat het bedrag minimaal gelijk moet zijn aan het wettelijk minimumloon, als 70% daaronder uitkomt. In de praktijk wijken veel werkgevers hiervan af via cao-afspraken of individuele contracten.
Veel cao’s verplichten werkgevers tot 100% loondoorbetaling in het eerste ziektejaar en 70% in het tweede jaar. Sommige cao’s kennen zelfs aanvullingen tot 100% in beide jaren. Het is belangrijk dat werkgevers de toepasselijke cao raadplegen, omdat afwijkingen van de wettelijke minimumpercentages altijd schriftelijk moeten zijn vastgelegd.
Een veelgemaakte fout is aannemen dat 70% altijd voldoende is. Als de cao of het arbeidscontract een hoger percentage voorschrijft en de werkgever betaalt minder, kan de werknemer het verschil opeisen via de rechter. Controleer dus altijd de specifieke afspraken die gelden voor jouw organisatie.
Wat telt mee als grondslag voor de loonberekening bij ziekte?
De grondslag voor de loonberekening bij ziekte is het zogenoemde dagloon, dat bestaat uit het vaste bruto maandloon. Vaste looncomponenten zoals een vaste ploegentoeslag of een contractueel vastgelegde onkostenvergoeding tellen in de meeste gevallen mee. Variabele componenten zoals bonussen of overwerkloon tellen doorgaans niet mee.
Concreet gaat het om:
- Het vaste bruto maandloon
- Vaste toeslagen die structureel worden uitbetaald
- Vakantiegeld, voor zover dit maandelijks wordt opgebouwd
Niet meegerekend worden in de meeste gevallen:
- Bonussen en winstuitkeringen
- Onregelmatigheidstoeslagen die variëren per periode
- Kilometervergoedingen en andere onkostenvergoedingen
Bij discussie over de grondslag is het raadzaam de arbeidsovereenkomst en de toepasselijke cao te raadplegen. Bij complexe situaties, zoals werknemers met wisselende uren of meerdere dienstverbanden, kan een arbeidsrechtadvocaat of HR-adviseur uitkomst bieden.
Wat zijn de uitzonderingen op de loondoorbetalingsplicht?
Er zijn situaties waarin een werkgever geen loon hoeft door te betalen bij ziekte. De belangrijkste uitzondering is wanneer de werknemer zelf schuld heeft aan de ziekte, de ziekte opzettelijk veroorzaakt heeft, of medewerking aan re-integratie weigert. Ook als de werknemer de ziekte voor aanvang van het dienstverband heeft verzwegen, kan dit een grond zijn om de doorbetaling te weigeren of te beperken.
Andere relevante uitzonderingen zijn:
- Weigering van passend werk: Als een werknemer zonder geldige reden weigert passende arbeid te verrichten, mag de werkgever de loonbetaling opschorten.
- Niet meewerken aan re-integratie: Als de werknemer afspraken met de bedrijfsarts niet nakomt of behandelingen weigert, kan de werkgever het loon stopzetten na een schriftelijke waarschuwing.
- Geen ziekmelding: Als de werknemer zich niet correct ziek heeft gemeld volgens de interne procedures, mag de werkgever de loonbetaling opschorten totdat de melding correct is gedaan.
- Einde arbeidscontract: Bij een tijdelijk contract dat afloopt tijdens de ziekte, eindigt de loondoorbetalingsplicht op de einddatum van het contract.
Het is belangrijk dat werkgevers altijd een schriftelijke waarschuwing geven voordat ze het loon stopzetten. Zonder deze stap is een loonopschorting juridisch kwetsbaar.
Wat kost langdurig ziekteverzuim een werkgever werkelijk?
De werkelijke kosten van langdurig ziekteverzuim gaan ver boven het doorbetaalde loon uit. Als je verzuimkosten wilt berekenen, moet je rekening houden met directe kosten zoals loon, maar ook met indirecte kosten zoals productiviteitsverlies, kosten voor vervanging en de administratieve last van re-integratie.
Een overzicht van de kostenposten bij langdurig verzuim:
- Doorbetaald loon: 70% tot 100% van het bruto loon gedurende maximaal twee jaar
- Werkgeverslasten: Pensioenpremies en sociale premies lopen veelal door tijdens ziekte
- Kosten voor vervanging: Inhuur van tijdelijke krachten of overwerk van collega’s
- Begeleiding en re-integratie: Bedrijfsarts, arbeidsdeskundige, interventies en trajecten
- Loonsanctie UWV: Bij onvoldoende re-integratie-inspanning een verlenging van maximaal één jaar
- Verhoogde Whk-premie: Langdurig verzuim verhoogt de gedifferentieerde premie voor de Werkhervattingskas
Wanneer je alle kostenposten optelt, lopen de totale kosten van één langdurig zieke werknemer al snel op tot tienduizenden euro’s. Dit maakt vroegtijdige interventie financieel aantrekkelijker dan afwachten.
Wanneer is professionele begeleiding bij verzuim financieel verstandig?
Professionele begeleiding bij verzuim is financieel verstandig zodra duidelijk is dat psychische klachten een rol spelen in het verzuim. Hoe eerder een werknemer de juiste begeleiding krijgt, hoe groter de kans op snel en duurzaam herstel. Elke week dat een werknemer langer uitvalt, kost de werkgever direct geld in de vorm van doorbetaald loon en indirecte kosten.
Tijdig ingrijpen loont om meerdere redenen:
- Psychisch verzuim duurt gemiddeld langer dan fysiek verzuim, waardoor de kosten sneller oplopen
- Zonder gerichte aanpak is de kans op terugval groter, wat opnieuw kosten genereert
- Een loonsanctie door het UWV voeg je toe aan de al hoge verzuimkosten als re-integratie onvoldoende verloopt
- Vroege interventie voorkomt dat een werknemer op een wachtlijst terechtkomt voor specialistische zorg
Voor werkgevers die verzuim willen aanpakken is het ook relevant te weten dat de investering in begeleiding vaak beperkt is. De kosten van een professioneel traject zijn doorgaans minder dan een half maandsalaris, terwijl herstel gemiddeld vier weken eerder optreedt. Dat maakt de businesscase voor vroegtijdige begeleiding snel positief.
Hoe wij helpen bij verzuim door psychische klachten
Wij richten ons specifiek op verzuim waarbij psychische klachten een rol spelen, en werken nauw samen met de bedrijfsarts en de werkgever. Zo weet iedereen precies waar aan gewerkt wordt en wat de voortgang is.
Dit is wat je van ons kunt verwachten:
- Geen wachtlijsten: We starten snel, zodat herstel niet onnodig vertraagt
- Academisch opgeleide psychologen: Met kennis van zowel klinische psychologie als arbeid en organisatie
- Evidence-based methoden: Zoals RET, EMDR, mindfulness en ACT, afgestemd op de situatie van de werknemer
- Transparante samenwerking: We informeren werkgever, leidinggevende en bedrijfsarts actief gedurende het hele traject
- Preventieve stresscoaching: Voor medewerkers die stress ervaren maar nog niet zijn uitgevallen
- Landelijke dekking: We werken door heel Nederland, op eigen locaties én bij de werkgever op locatie
Wil je weten wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen bij verzuim of preventie? Neem contact op voor een intake en we kijken samen naar de beste aanpak.
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.
